ویژگی های سبک سنتی ایرانی در معماری داخلی

از نشانه های اصلی این سبک می توان به استفاده زیاد از مواد، متریال، المان ها، الگوها و طرح های طبیعی و الهام گرفته از طبیعت اشاره کرد. همچنین تناسبات دقیق فضا، به کار گیری منطق و حکمت در معماری داخلی و خارجی فضا، انجام و رعایت محاسبات دقیق فنی، فرم ها و پوشش های مناسب، تزیینات گوناگون و متعدد، استفاده از اشکال منظم هندسی از دیگر نشانه های اصلی این سبک به شمار می روند که همه و همه در عین سادگی در کنار هم باعث خلق فضایی با شکوه شده اند.

به طور کل این سبک کاملا تطبیق پذیر و منعطف است. بطوریکه می تواند با سایر عناصر داخلی در فضا ترکیب شود تا یک ظاهر منحصر به فرد و خاصی را در فضا ایجاد کند.

دکوراسیون داخلی

استفاده از رنگ ها و متریال های طبیعی در سبک سنتی ایرانی بسیار مرسوم است. همچنین طرح ها و ایده های اصلی المان ها و دکوراسیون موجود در فضا، همه و همه به طور مستقیم و یا غیر مستقیم از طبیعت الهام گرفته شده اند.

از ویژگی ها و المان های معماری مهم سبک ایرانی می توان به طاقچه ها و طاق های درگاه ها، ایوان های رفیع، ستون های بلند و استفاده از تیغه ها و دیوارهای زیاد برای تاکید بر حریم خصوصی فضاها اشاره کرد.

معرفی مبلمان، اجزا، متریال، اکسسوری و دکوراسیون سبک سنتی ایرانی

قالی و فرش دستبافت، کرسی، پشتی، مخده های بزرگ، تخت های بزرگ به همراه بالشتک های بزرگ برای لم دادن، دیوارکوب های قدیمی، سفال و ظروف سفالینه، مبلمان خاتم کاری شده، صندلی های چوبی منبت کاری شده، در و پنجره های ارسی، گلیم یا گبه، چراغ های نفتی، صندوقچه های بزرگ، مهره های فیروزه ای، سماورهای زغالی قدیمی، ظروف مسی، نقاشی های دیواری، چوب، آجر، کاهگل، کاشی ها و سرامیک های پر طرح و نقش، آینه، پرده های کلفت سرمه دوزی شده، پشم و پارچه های طرح دار، پارچه هایی با الگوهای بته جقه، شمعدان، آب نما و یا حوضچه های کوچک به همراه ماهی و گل های شمعدانی که همگی مثال هایی از المان ها و عناصر تشکیل دهنده این سبک می باشند. چون اغلب این عناصر و تزیینات به صورت دست ساز و دست بافت تهیه می شوند، امروزه تقریبا برای ایجاد و خلق فضاهایی با رویکرد سبک اصیل سنتی ایرانی، می بایست هزینه بیشتری صرف شود.

اصولا فضای نشستن و دورهمی در سبک ایرانی بر روی زمین انجام می شده است که همه افراد از پیر و جوان و کودک دور یک کرسی (در زمستان) و یا یک فرش (در تابستان) جمع میشدند و زندگی می کردند. اما به هر حال بعدها و با گذشت زمان و الهام گرفتن از فرهنگ های غربی و نیز ساخت مبلمان و تخت های نشیمن و لمیدن، این فضای دور همی از کف اتاق به ارتفاع بالاتر انتقال یافت.

چوب مبلمان اغلب با گره چینی و نقوش منبت شده هندسی تزیین می شوند. در و پنجره های مشبک و ارسی که با ابزارهای چوبی منبت شده با استفاده از طرح و نقش های هندسی و گره های ایرانی، به همراه شیشه های رنگی طراحی می شوند.

همچنین لازم به ذکر است که در سبک دکوراسیون سنتی ایرانی، دو عنصر فرش و کرسی دقیقا نقش شومینه و آثار هنری را در فضاهای با سبک کلاسیک و سنتی غربی که مبلمان به دور شومینه و آینه چیدمان می شوند، به عنوان گردآورنده و نقطه کانونی اصلی فضا بازی می کنند.

رنگ

دیوارها و سقف معمولا بدلیل کمینه گرایی و نیز شباهت و همگامی بیشتر با طبیعت بیرون، با رنگ های خنثی رنگ آمیزی می شوند. در حالی که این رنگ ها همچنین می توانند برای دیگر قطعات فضا نیز استفاده شوند.

رنگها و سایه های روشن و پررنگ مانند قرمز، زرشکی، سبز یشمی، آبی فیروزه ای، کرم و قهوه ای در این سبک دیده می شود.

پارچه

پارچه ها اغلب در رنگ های طبیعی و با نقش و نگارهای طبیعی خلاصه می شوند، اما بسیاری از آنها نیز از طرح ها و الگوهای گلدار و بته جقه ای پیروی می کنند. این پارچه ها اغلب از مواد و الیاف طبیعی مانند ابریشم، مخمل و یا ترمه تشکیل می شوند.

فرش

نقطه کانونی و مرکزی فضاهای ایرانی؛ فرش های دستباف، قالی ها، قالیچه ها و جاجیم و گلیم هستند که همگی کاملا طبیعی می باشند و به فضای اتاق عمق می بخشند. همچنین قالی ها و قالیچه ها و  پارچه های مورد استفاده این سبک از الیاف و مواد طبیعی مانند پشم، ابریشم و مخمل ساخته شده اند که همگی یادآور طبیعت می باشند. طرح و نقش های الهام گرفته شده از طبیعت مانند درخت، گل و بوته، حیوان و انسان و نیز طرح ها و نقوش گلدار، هندسی و بوته جقه ای هستند که با رنگهای متنوع و شاد موجود در طبیعت، الگو برداری می شوند.

در ضمن باید به دوام و ماندگاری بالای قالی ها و قالیچه های ایرانی اشاره کرد، که بدلیل استفاده از الیاف و مواد طبیعی مانند پشم در ساختار آنها، دیرتر از حالت نرمال پوسیده می شوند.

به طور کل فرش جز لاینفک دکوراسیون داخلی ایرانی به شمار می رود که نمی توان وجود آن را در فضاهای ایرانی چه با سبک سنتی و یا مدرن، انکارکرد. زیرا فرش علاوه بر کارکردی که در فضاهای داخلی دارد، به عنوان یکی از نشانه های اصلی فرهنگ و صنعت ایران زمین از کهن تا به امروز بوده است. که به طور قطع می توان گفت هنوز همتایی در هیچ کجای جهان تا کنون پیدا نکرده است.

به عنوان مثال قالیچه های آنتیک و قدیمی ترکمن و نیز گلیم و جاجیم ها، قالیچه های شاهسون، فرش های دستبافت قدیمی بختیاری و عشایر و دیگر بخش ها و قومیت های ایرانی که از مواد، الیاف و رنگ های کاملا طبیعی با طرح ها و نقوش برگرفته از طبیعت بافته می شوند، زیبایی خاص و منحصر به فردی را در هر خانه ای از جمله در خانه هایی با سبک سنتی ایرانی بوجود می آورند که تلفیقی از ذوق و سلیقه، روح و طبیعت ایرانی را به ساکنین آن فضا یادآوری می کنند.

همچنین لازم به ذکر است که در سبک های تلفیقی و یا انتقالی که در هر دو می توان ردپای ترکیب دو سبک مدرن و سنتی را مشاهده کرد، نیز می توان از فرش و قالیچه های آنتیک ایرانی برای تزیین کف استفاده کرد. مثلا اگر از مبلمان مدرن در فضای نشمین خود استفاده می کنید که با رنگ های مات و ساده تزیین شده اند، می توانید با قرار دادن یک قالیچه عشایری دستبافت در کف فضای خود که با رنگ های متنوع و شاد طراحی شده است، فضای نشمین خود را به فضایی زیبا و ویژه و البته توامان با سبک انتقالی، تبدیل کنید تا بدین شکل با کانتراست و یا تضاد ایجاد شده در فضا، طراوت و تازگی را به فضای خود دعوت کرده باشید.

از طرفی هم می توانید برای ایجاد هارمونی و هماهنگی بیشتر فضا، طرح و یا رنگ پارچه مبلمان و یا کوسن خود را با رنگ و طرح و نقش قالی و یا فرش ایرانی خود ست کنید.

چکیده ای از ویژگی های سبک سنتی ایرانی

  • یادآور سبک قدیمی و نوستالژی ایرانی
  • خلوص، سادگی، صمیمیت و آرامش
  • ایجاد تقارن و تعادل در کلیت فضا
  • بهره گیری از رنگ ها و اجزا و متریال های طبیعی
  • استفاده از رنگهای روشن و پررنگ مانند زرشکی، یشمی، آبی فیروزه ای و قهوه ای
  • استفاده از فرش و یا کرسی به عنوان نقطه کانونی مرکزی فضا
  • به کار بردن و ارج نهادن بیشتر صنایع دستی، هنرهای دست ساز و طرح های الهام گرفته از طبیعت
  • وجود جداکننده ها و پارتیشن بندی بین فضاها
  • ارتفاع کم نشیمنگاه و مبلمان و ارتباط هم نشینی بیشتر با سطح زمین
  • پرداخت به کلیات و جزییات فضا

به طور کل این سبک کاملا تطبیق پذیر و منعطف است، بطوریکه می تواند با سایر عناصر داخلی در فضا ترکیب شود تا یک ظاهر منحصر به فرد و خاصی را در فضا ایجاد کند.

چوب

چوب نیز از دیگر عناصری است که در در معماری سنتی ایرانی از جمله در زمان صفویان برای تزیینات چوبی داخل فضا، استفاده میشده است. کنده کاری و خراطی و منبت کاری بر روی در و سقف از جمله کارهایی بوده که در آن زمان انجام میشد. همچنین بعدها از چوب برای ساخت دکوراسیون و مبلمان فضا (میز و صندلی و متعلقات تزیننی) استفاده شد.

آجر

استفاده از آجر در زمان سلجوقیان به اوج خود می رسد که می توان آثار باشکوه باقیمانده از آن زمان را مشاهده نمود تا به قدمت و زیبایی این عنصر و نیز هنر دست معماران ایرانی پی برد. به طور کل از آجر هم برای تزیین نمای داخل و هم خارج استفاده میشد.

اما استفاده از آجرهای قرمز با دارا بودن خاک رس که بار دیگر میبایست به طبیعی بودن این متریال و عنصر اشاره کرد، نمایی زیبا و گرم و صمیمی را در داخل بنا ایجاد می کردند. به همین دلیل امروزه نیز از آجر قرمز بیشتر در فضاهای داخلی برای دکوراسیون سنتی ایرانی استفاده می شود.

گچبری

کاربرد گچ در تزیینات داخلی بناهای ایرانی از اوایل دوران اسلامی آغاز شد. گچبری نیز مانند آجر در داخل فضاهای ایرانی به وفور یافت می شود. به طور کلی در سبک های سنتی و کلاسیک نیز علاوه بر سبک سنتی ایرانی، از گچبری برای تزیین فضاهای داخلی استفاده می شود اما در نوع و جزییات متفاوت هستند که هر کدام طرح ها و نشانه های خاص خود را دارا می باشند.

کاشی کاری

در فضاهای سنتی می توان با قراردهی تابلوهای کاشی کاری شده یا آینه هایی که با کاشی قاب بندی شده اند و نیز استفاده از کاشی شکسته در فضای داخلی و یا خارجی بنا، حس و حال سنتی را در فضا بوجود آوریم. همچنین با استفاده از رنگ ها و طرح های متنوع و شاد کاشی های مختلف؛ می توان به فضایی گرم و بانشاط دست یافت.

آینه کاری

استفاده از شیشه و آینه و هنرهای ظریف دیگر در سبک دکوراسیون داخلی ایران بسیار مشهود می باشد. آثار هنری آینه کاری فراوانی را می توان در اکثر بناهای قدیمی مشاهده نمود، که این امر حاکی از قدمت و اهمیت استفاده از این ابزار برای تزیین و طراحی داخلی سبک ایرانی می باشد.

در فضای امروزی نیز استفاده از آینه و کنسول که با قاب سنتی حاشیه دار و یا کاشی کاری شده تزیین شده باشد، علاوه بر زیبایی و کاربردی بودن آن، در سنتی شدن فضا نیز موثر خواهد بود.

شیشه های رنگی

کاربرد شیشه های رنگی در معماری و دکوراسیون سنتی ایرانی بسیار مشهود بوده است. در و پنجره های ارسی خانه های سنتی با شیشه های رنگی ساخته شده اند که با تابش نور به این در و پنجره ها و عبور نور از این شیشه ها و سپس نقش بستن سایه های رنگی بر روی کف اتاق، فضای داخلی را از هر جهت چشم نواز و حیرت انگیز می نمایند. به طوریکه هر بیننده ای را به وجد می آورد.

بنابراین امروزه نیز می توان با بهره گیری از این ویژگی منحصر به فرد، فضاهای داخلی خود را همچنان مانند گذشته با رنگ های شاد و متنوع، پر از انرژی و با طروات نماییم. مثلا می توانیم پنجره اتاق سنتی خود را به سبک ویترای – رنگ آمیزی بر روی شیشه – تزیین کنیم و همچنین در داخل اتاق با نصب طاقچه ای کوچک روی دیوار و قرار دادن پارچه ای با گلهای بته جقه ای بر روی آن و نیز گذاشتن ظرفی سفالی و یا مسی، فضایی گرم و صمیمی و در نهایت سنتی خلق کرده باشیم.

 

نتیجه گیری پایانی

تزیینات ظریف و جزییات گسترده ای در این نوع سبک از طراحی داخلی استفاده می شود که به طور کامل در این مقاله شرح داده شده است. اما در هر حال به عنوان یک قاعده کلی این نکته مهم را بهتر است که از یاد نبریم؛ درست است که سبک ایرانی پر است از اجزا و متعلقات ریز و درشت و البته زرق و برق و کمی تجملات، که همگی به القا و بازآفرینی سبک دکوراسیون سنتی ایرانی کمک می کنند، اما هرگز نمی توان به بهانه قراردهی اجزا و متعلقات متعدد در فضا و حفظ و نمایش این سبک، آرامش و نیز حضور انسان را در فضا نادیده گرفت. طوریکه جا برای همه چیز باشد به غیر از انسان؛ گویی وارد موزه ای شده ایم و نه یک خانه؛ که تنها عنصر زیادی موجود در فضا، انسان باشد.

به طور کل برخی از افراد اصرار بر جانمایی و جای دهی همه وسایل و اسباب و اثاثیه خود در کل فضا و جای جای اتاق های خودشان دارند. که این امر چیزی جز سردرگمی، عدم آرامش و نیز عدم دستیابی به هدف اصلی طراحی و دکوراسیون داخلی فضا به بار نمی آورد. پس بهتر است که تنها از وسایل و اثاثیه ای استفاده کنیم که علاوه بر زیبایی؛ جنبه کاربردی هم داشته باشند. تا بدین گونه ما به خلق فضاهای موثرتر و آرامش بخش تر سوق داده شویم.

بنابراین باید ابتدا هدف از طراحی داخلی و دکوراسیون فضای خود را بدانیم، آن گاه دست به اقدام بزنیم تا به جای بهتر کردن فضاها و القای آسایش و آرامش و نیز رفع نیازهای اساسی خود، آن فضا را ناهماهنگ تر، نا همگون تر و ناآرام تر نکینم.

منبع : فراترز

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

*